Bu yazıda
Yapay zekâ Türkçe metin üretirken çoğu zaman akıcı görünür, ama okurken bir şeyin yanlış olduğunu hissedersiniz. Bu rehber, yapay zeka Türkçe hataları dediğimiz bozulmaları sekiz somut başlığa ayırır. Her biri için kopyalayıp kendi işinize uyarlayabileceğiniz bir düzeltme promptu verir.
Aşağıdaki sekiz hatanın her biri aynı dörtlüyü izler: belirti (metinde neye bakacağınız), neden (bozulmanın kaynağı), düzeltme (promptta neyi değiştireceğiniz) ve düzeltilmiş prompt (uyarlayacağınız örnek).
Bir çıktıyı gözden geçirirken şu okuma sırasını izleyin:
Neden: Model, İngilizce kalıpları (designed to, allows you to) birebir aktarır. Yüklemin sonda durduğu Türkçede bu aktarım, tek cümleye sığdırılmış yan cümleciklere ve gereksiz uzunluğa yol açar.
Düzeltme: Üç şey ekleyin: cümle uzunluğu sınırı, etken fiil tercihi ve açık bir 'çeviri gibi durmasın' yönergesi. Yasak kalıbı örnekle göstermek, soyut bir uyarıdan çok daha etkilidir.
Önce (zayıf prompt):Bu prompttan çoğu zaman şu tür cümleler çıkar: 'Bu ürün size zaman kazandırmak için tasarlanmıştır.'
Sonra (düzeltilmiş prompt):Bu kurallarla aynı cümle, 'Raporlarınızı [ÜRÜN ADI] ile on dakikada hazırlarsınız' gibi kısa ve etken bir yapıya yaklaşır.
Neden: Yabancı kelimelerde ek, yazılışa değil okunuşa göre seçilir. Model bu seçimde tutarsız davranır. Ünlü uyumu da nadir kelimelerde ve yeni marka adlarında kayar.
Düzeltme: Metne TDK kuralını ve kısa bir örnek liste ekleyin, ardından ayrı bir denetim turu isteyin. Üretim ve denetimi tek adımda istemek yerine ikiye bölmek, hata yakalamayı belirgin biçimde artırır.
Neden: İngilizcede 'you' tek biçimdir; hitap ve nezaket düzeyi promptta hiç belirtilmez. Model de Türkçede hangisini seçeceğini metin boyunca değiştirerek çözer.
Düzeltme: Hitap biçimini, okuyucu profilini ve yasak kelime listesini açıkça yazın. 'Samimi ama saygılı' gibi belirsiz ifadeler yerine ölçülebilir kurallar verin.
Neden: Model, Türkçe ve yerel konularda daha az veriyle çalıştığında bile akıcı cümle kurmaya devam eder. Eksik bilgiyi 'bilmiyorum' diyerek bırakmak yerine makul görünen bir şeyle doldurabilir.
Düzeltme: Üç kural işe yarar. 'Emin değilsen belirt' deyin. Kaynak verilmediyse rakam yazmamasını isteyin. Olguları kendi notlarınızdan verip modele yalnızca bunları kullandırın.Çıktıyı teslim etmeden önce şu kısa listeyi uygulayın:
Neden: Model, en güvenli ve en genel geçer metin ortalamasına yönelir. Ne istediğinizi kesin söylemezseniz ortalama bir blog dilini üretir.
Düzeltme: Yasaklı açılış listesi, paragraf başına tek fikir ve her bölümde somut bir örnek zorunluluğu getirin. Bu kuralları her seferinde elle yazmak yerine bir meta prompt ile şablona dönüştürebilirsiniz; yani modelden sonucu değil, kuralları içeren daha iyi bir prompt yazmasını istersiniz.Üretilen şablonu bir kez denemeden saklamayın. Çıktıdaki tekrarlar sürüyorsa yasak listesine o kelimeleri ekleyip şablonu güncelleyin.
Neden: Varsayılan bağlam, İngilizce konuşulan pazarlardır. Prompt bunu değiştirmediği sürece model o varsayıma döner.
Düzeltme: Ülke, para birimi, tarih biçimi, KDV ve yasal çerçeve gibi bağlamı promptun en başına sabitleyin. Bağlam ne kadar erken verilirse sonraki bölümlerde o kadar az sapma görürsünüz.Şablon uzadıkça her çağrıda token tüketir. Prompt sıkıştırma yaklaşımıyla anlamı bozmadan kısaltabilirsiniz. Kuralları tekrar eden cümleleri ayıklayın, uzun açıklamaları kısa komutlara çevirin ve her kısaltmadan sonra aynı görevle çıktının bozulmadığını kontrol edin.
Hangi aracın Türkçede hangi işte öne çıktığını görmek için Türkçe Destekleyen En İyi Yapay Zeka Araçları ve Türkçe AI İçerik Üretimi için En İyi Araçlar yazılarına bakabilirsiniz. Bu şablonu bir koleksiyonda saklamak ve geliştirmek istiyorsanız, Türkçe Prompt Kütüphaneleri Nerede Bulunur yazısı iyi bir başlangıç noktasıdır.
Türkçe Çıktıda Sorunu Nasıl Teşhis Edersiniz?
Hataların çoğu bilgi eksikliğinden değil, İngilizce ağırlıklı kalıpların Türkçeye sızmasından kaynaklanır. Model cümleyi İngilizce düşünüp Türkçe kelimelerle doldurur. Hitap biçimi, para birimi ve tarih gibi varsayılanlar da İngilizce konuşulan pazarlara göre seçilir. Bu yüzden hatalar rastgele değildir; tahmin edilebilir ve prompta eklenen birkaç kuralla belirgin biçimde azalır.Aşağıdaki sekiz hatanın her biri aynı dörtlüyü izler: belirti (metinde neye bakacağınız), neden (bozulmanın kaynağı), düzeltme (promptta neyi değiştireceğiniz) ve düzeltilmiş prompt (uyarlayacağınız örnek).
Bir çıktıyı gözden geçirirken şu okuma sırasını izleyin:
- Sesli okuma: Cümle tek nefeste okunmuyor ya da 'bunu bir insan böyle söylemez' dedirtiyorsa çeviri kokusu vardır.
- Ek uyumu taraması: Özel adlardan, kısaltmalardan ve rakamlardan sonra gelen ekleri tek tek kontrol edin.
- Olgu kontrolü: Rakam, tarih, kurum adı ve kaynakları ayrı bir turda doğrulayın.
Çeviri Kokan Cümleler ve Edilgen Yapı Yığılması
Belirti: 'Bu ürün size zaman kazandırmak için tasarlanmıştır' gibi uzun, edilgen ve İngilizce söz dizimli cümleler. Bir paragrafta üç dört tane 'sağlanmaktadır', 'gerçekleştirilmektedir' görüyorsanız sorun budur.Neden: Model, İngilizce kalıpları (designed to, allows you to) birebir aktarır. Yüklemin sonda durduğu Türkçede bu aktarım, tek cümleye sığdırılmış yan cümleciklere ve gereksiz uzunluğa yol açar.
Düzeltme: Üç şey ekleyin: cümle uzunluğu sınırı, etken fiil tercihi ve açık bir 'çeviri gibi durmasın' yönergesi. Yasak kalıbı örnekle göstermek, soyut bir uyarıdan çok daha etkilidir.
Önce (zayıf prompt):
Ürün için bir tanıtım metni yaz.
Sonra (düzeltilmiş prompt):
[ÜRÜN ADI] için 80 kelimelik bir tanıtım metni yaz.
Kurallar:
- Cümleler en fazla 18 kelime olsun.
- Etken fiil kullan: 'tasarlanmıştır' yerine 'yapar', 'hazırlar' gibi.
- 'size ... sağlamak için' kalıbını kullanma.
- Metin İngilizceden çevrilmiş gibi durmasın; cümleyi doğrudan Türkçe kur, yüklemi yalın tut.
Ek Uyumu, Kesme İşareti ve Büyük Harf Yanlışları
Belirti: ChatGPT'yi yerine ChatGPT'i, 2026'da yerine 2026 da, Claude'un yerine Claude'nın gibi hatalı ekler. Kesme işaretinin eksik ya da fazla kullanılması ve 'de/da', 'ki' ayrımındaki sapmalar da aynı gruptadır.Neden: Yabancı kelimelerde ek, yazılışa değil okunuşa göre seçilir. Model bu seçimde tutarsız davranır. Ünlü uyumu da nadir kelimelerde ve yeni marka adlarında kayar.
Düzeltme: Metne TDK kuralını ve kısa bir örnek liste ekleyin, ardından ayrı bir denetim turu isteyin. Üretim ve denetimi tek adımda istemek yerine ikiye bölmek, hata yakalamayı belirgin biçimde artırır.
Aşağıdaki metni TDK yazım kurallarına göre denetle.
Kurallar:
- Özel adlardan sonra kesme işareti kullan; ek, okunuşa göre seçilir.
- Doğru örnekler: ChatGPT'yi, Claude'un, Gemini'nin, Midjourney'de, 2026'da.
- 'de/da' bağlaçsa ayrı, hal eki ise bitişik yazılır; 'ki' için de aynı ayrımı yap.
Çıktı: önce hataların listesi (yanlış > doğru), sonra düzeltilmiş metin.
METİN:
[METİN]
Ürün ve marka adlarını önceden bir terim listesiyle verin. Örneğin 'Terimler: [MARKA 1] (okunuşu: [OKUNUŞ]), [MARKA 2] (okunuşu: [OKUNUŞ])' satırı, modelin eki doğru seçmesini sağlar. Listeyi bir kez hazırlayıp her projede yeniden kullanabilirsiniz.
Resmî ile Samimi Ton Arasında Savrulma ve Siz/Sen Karışıklığı
Belirti: Aynı metinde 'sen' ile 'siz'in karışması, e-postada gereğinden ağdalı bir dil ya da reklamda masa başı yazışmasını andıran aşırı resmî bir üslup.Neden: İngilizcede 'you' tek biçimdir; hitap ve nezaket düzeyi promptta hiç belirtilmez. Model de Türkçede hangisini seçeceğini metin boyunca değiştirerek çözer.
Düzeltme: Hitap biçimini, okuyucu profilini ve yasak kelime listesini açıkça yazın. 'Samimi ama saygılı' gibi belirsiz ifadeler yerine ölçülebilir kurallar verin.
[ŞİRKET ADI] müşterisine, [SORUN] nedeniyle yaşanan gecikme için bir e-posta yaz.
Hitap: yalnızca 'siz'; metin boyunca 'sen' kullanma.
Okuyucu: [OKUYUCU PROFİLİ], işini hızlı halletmek isteyen biri.
Ton: sakin, açık, saygılı; ağdalı olma.
Yasak kelimeler: 'tarafımızca', 'arz ederiz', 'bilgilerinize sunarız', 'mağduriyet'.
Uzunluk: en fazla 120 kelime. Son cümle somut bir sonraki adım olsun.

Uydurma Bilgi, Kaynak ve Rakam Üretimi
Belirti: Var olmayan kaynak adları, 'araştırmalara göre yüzde 70' gibi yuvarlak ve doğrulanamayan istatistikler, yanlış mevzuat ve tarih atıfları.Neden: Model, Türkçe ve yerel konularda daha az veriyle çalıştığında bile akıcı cümle kurmaya devam eder. Eksik bilgiyi 'bilmiyorum' diyerek bırakmak yerine makul görünen bir şeyle doldurabilir.
Düzeltme: Üç kural işe yarar. 'Emin değilsen belirt' deyin. Kaynak verilmediyse rakam yazmamasını isteyin. Olguları kendi notlarınızdan verip modele yalnızca bunları kullandırın.
Aşağıdaki NOTLAR bölümünü tek bilgi kaynağı olarak kullan.
- Notta olmayan rakam, tarih, kurum adı ve kaynak yazma.
- Emin olmadığın bir iddia varsa cümlenin sonuna [DOĞRULANMALI] ekle.
- Mevzuat ya da resmî kurum atfı gerekiyorsa adını uydurma; 'burada kaynak gerekir' diye işaretle.
GÖREV: [GÖREV]
NOTLAR:
[KENDİ NOTLARINIZ]
- Her rakamın notlarınızda ya da güvenilir bir kaynakta karşılığı var mı?
- Adı geçen kaynak, kurum ya da kanun gerçekten var mı ve doğru yazılmış mı?
- Tarihler ve sürüm bilgileri bugün hâlâ geçerli mi?
- [DOĞRULANMALI] işaretleri tek tek kapatıldı mı?
Dolgu Kalıpları, Tekrar ve Kalıp Açılışlar
Belirti: 'Günümüzde...' ile başlayan girişler, her paragrafta aynı bağlaçlar ve içeriğe hiçbir şey katmayan özet cümleleri.Neden: Model, en güvenli ve en genel geçer metin ortalamasına yönelir. Ne istediğinizi kesin söylemezseniz ortalama bir blog dilini üretir.
Düzeltme: Yasaklı açılış listesi, paragraf başına tek fikir ve her bölümde somut bir örnek zorunluluğu getirin. Bu kuralları her seferinde elle yazmak yerine bir meta prompt ile şablona dönüştürebilirsiniz; yani modelden sonucu değil, kuralları içeren daha iyi bir prompt yazmasını istersiniz.
Aşağıdaki kurallara uyan, yeniden kullanılabilir bir yazı promptu hazırla.
Kurallar:
- 'Günümüzde', 'hızla gelişen dünyada', 'sonuç olarak' ile başlayan ya da biten cümle olmasın.
- Paragraf başına tek fikir; her bölümde en az bir somut örnek ya da adım.
- Aynı bağlaç bir sayfada en fazla iki kez geçsin.
- Önceki paragrafı özetleyen cümle yazma.
Konu: [KONU]. Okuyucu: [OKUYUCU PROFİLİ].
Çıktı: tek parça, kopyalanabilir bir prompt şablonu.
Yerel Bağlam Eksikliği: Para Birimi, Tarih, Resmî Kurum ve Kültürel Referanslar
Belirti: Dolar cinsinden fiyatlar, ay/gün/yıl biçiminde tarihler, Türkiye'de geçerli olmayan uygulamalar ve yabancı pazarlara özgü örnekler.Neden: Varsayılan bağlam, İngilizce konuşulan pazarlardır. Prompt bunu değiştirmediği sürece model o varsayıma döner.
Düzeltme: Ülke, para birimi, tarih biçimi, KDV ve yasal çerçeve gibi bağlamı promptun en başına sabitleyin. Bağlam ne kadar erken verilirse sonraki bölümlerde o kadar az sapma görürsünüz.
Bağlam: Türkiye. Dil: Türkçe.
Para birimi: TL; fiyatları rakamla ve 'TL' son ekiyle yaz.
Tarih biçimi: gün ay yıl, ay adı harfle (örnek: 7 Kasım 2026).
Fiyatlarda KDV [DAHİL/HARİÇ] olduğunu açıkça belirt.
Örnekler Türkiye'deki kurum, uygulama ve alışkanlıklardan seçilsin; Türkiye'de geçerli olmayan bir uygulama varsa uydurma, belirt.
Yasal konularda kesin hüküm verme; ilgili kurumun doğrulanmasını öner.
GÖREV: [GÖREV]
Tarihi harfle yazmak (7 Kasım 2026), 11/07 gibi karışabilen biçimleri ortadan kaldırır; bir ay/gün sıralamasıyla gün/ay sıralamasını model de okuyucu da birbirine karıştırabilir.
Hataları Tek Seferde Yakalayan Düzeltme Şablonu
Sekiz hatanın karşılığı tek bir şablonda toplanabilir. Aşağıdaki prompt ek uyumunu, tonu, olgu kuralını, dolgu yasağını ve yerel bağlamı birlikte tanımlar; köşeli parantezleri kendi işinize göre doldurun.
Rol: [ROL]. Görev: [GÖREV].
Bağlam: Türkiye, Türkçe; para birimi TL; tarih biçimi gün ay yıl (7 Kasım 2026); fiyatlarda KDV [DAHİL/HARİÇ].
Okuyucu: [OKUYUCU PROFİLİ]. Hitap: yalnızca 'siz'.
Ton: [TON]. Yasak kelimeler: [YASAK KELİMELER].
Dil: Cümleler en fazla 18 kelime; etken fiil; çeviri gibi durmasın.
Yazım: TDK kurallarına uy; özel adlardan sonra kesme işareti kullan, ekleri okunuşa göre seç. Terim listesi: [TERİMLER VE OKUNUŞLARI].
Olgular: Yalnızca NOTLAR bölümünden al. Notta yoksa rakam, kaynak ve tarih yazma; emin olmadığın yere [DOĞRULANMALI] ekle.
Biçim: Paragraf başına tek fikir ve somut örnek. 'Günümüzde', 'sonuç olarak' gibi kalıp açılışlar yasak.
Teslimden önce: metni yukarıdaki kurallara göre kendin denetle, ihlalleri düzelt ve yalnızca nihai metni ver.
NOTLAR:
[OLGULAR]
Hangi aracın Türkçede hangi işte öne çıktığını görmek için Türkçe Destekleyen En İyi Yapay Zeka Araçları ve Türkçe AI İçerik Üretimi için En İyi Araçlar yazılarına bakabilirsiniz. Bu şablonu bir koleksiyonda saklamak ve geliştirmek istiyorsanız, Türkçe Prompt Kütüphaneleri Nerede Bulunur yazısı iyi bir başlangıç noktasıdır.
Bu yazı işine yaradı mı?
Teşekkürler!